Avrupa’da beklenen “kara yaz” senaryosu, yoğun enerji krizinin etkisiyle uçuşların ve turizmin ciddi bir tehlikeyle karşı karşıya kalabileceği uyarılarını gündeme getirdi. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, İran, ABD ve İsrail arasındaki çatışmanın, dünya genelinde şimdiye kadarki en büyük enerji krizini tetiklediğini ifade etti. Fransa merkezli France Inter radyosuna yaptığı açıklamalarda Birol, mevcut durumu “tarihin en büyük krizi” olarak tanımladı.
Birol, petrol ve doğal gaz piyasalarında yaşanan dalgalanmaların eşi görülmemiş boyutlara ulaştığını belirterek, “Bu gerçekten tarihteki en büyük kriz. Rusya kaynaklı gaz krizinin etkileriyle birleşince tablo daha da ağırlaşıyor” dedi. Orta Doğu’daki savaşın, küresel enerji ticareti açısından kritik bir öneme sahip olan Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğini ciddi şekilde yavaşlattığı kaydedildi. Hürmüz Boğazı, dünya petrolü ile sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının yaklaşık beşte birinin geçtiği bir güzergâh olarak biliniyor.
Birol, enerji piyasalarındaki baskının yalnızca Orta Doğu ile sınırlı olmadığını, aynı zamanda Rusya-Ukrayna savaşının da Avrupa’ya giden Rus gazının akışını kesmesinin hâlâ etkili olduğunu vurguladı. İEA, bu ayın başlarında mevcut durumun 1973 petrol krizi, 1979 enerji şoku ve 2022 krizinin toplamından daha ağır olduğunu belirtmişti. Ayrıca, İEA’nın mart ayında üye ülkelerin stratejik stoklarından rekor düzeyde 400 milyon varil petrol piyasaya sürme kararı aldığı bildirildi.
Avrupa Birliği (AB), savaşın etkileri ve Hürmüz Boğazı’nın kapanması nedeniyle bu yaz ciddi bir yakıt sıkıntısıyla karşı karşıya kalabileceği konusunda uyarılarda bulundu. AB Enerji Komiseri Dan Jorgensen, İspanya’nın Madrid kentinde gazetecilere yaptığı açıklamada, Avrupa’nın özellikle havacılık yakıtı tedarikinde zorlu bir süreç yaşayabileceğini belirtti. Jorgensen, savaşın ve Hürmüz Boğazı’ndaki durumun enerji arzını doğrudan etkilediğini ifade ederek, önümüzdeki yaz dönemi için zorlukların kaçınılmaz olduğunu söyledi.
Avrupa Birliği, savaşın jet yakıtı tedarikine olan etkisini azaltmak amacıyla çeşitli önlem paketleri hazırladığını duyurdu. Jorgensen, “Gerekirse elimizdeki jet yakıtı kaynaklarını yeniden dağıtabilir ve paylaşabiliriz” diyerek, üye ülkeler arasında ortak bir koordinasyon sağlanabileceğini de ekledi. Avrupalı havayolu şirketleri, İran’daki savaş nedeniyle önümüzdeki haftalarda jet yakıtı sıkıntısı yaşanabileceğinin altını çizdi. Verilere göre, Avrupa’nın jet yakıtı ihtiyacının yaklaşık yüzde 75’inin Orta Doğu’dan karşılandığı belirtiliyor.
